ILGAZ TARİHÇESİ İlçenin kuruluş tarihinin çok eski tarihlere dayandığını kanıtlayan yüzeysel buluntular elde edilmiş olmasına rağmen kesin yerleşim tarihi belirlenememiştir.

ve batı kültürlerinin kaynaştığı ve farklı kültürlerin bir araya geldiği bir alan olmuştur. M.Ö. 2000 yılına ait Arkhaik Helenistik ve Roma çağına ait buluntular elde edilmiştir. En eski yerleşimin Cendere köyü ile Devrez çayının İnköy ile birleştiği yer arasında bulunduğu Roma-Bizans dönemine kadar indiği tahmin olunmakta ve ileri sürülmektedir.

İlçenin ilk yerlileri yörede şehir devletleri kuran Prota-Hititlerdir.
M.Ö. 1300 yıllarında Orta Asya menşeili Hititler Mezopotamya veya Doğu Anadolu üzerinden Anadolu'ya gelerek kendilerinden önce gelen Prota-Hitit'lerin üstünlüğüne son vermişlerdir. Zamanla Prota-Hitit'leri kendi bünyelerinde eriten Hititler Anadolu'da üstün bir medeniyet ve egemenlik kurmuşlarsa da MÖ.. 1200 yıllarında Dor istilasına uğramış ve Anadolu'da karanlık devir olarak bilinen dönem başlamıştır. MÖ. 700 yy. kadarki döneme ait. 500 yıllık bir devreye ait kesin bilgiler elde edilememiştir. Bu dönemde Kafkas bölgesinden gelen Kimmerler Ilgaz yöresini istila etmişlerse de MÖ.. 584 de batıdan gelen Lidyalılar tarafından üstünlüklerine son verilmiştir. Lidyalılar sürekli olarak Medlerle savaşmışlar ve Kızılırmak nehri her iki kavim arasında sınır olarak kalmıştır. M.Ö. 546 da Ilgaz ve çevresi tamamen Perslerin egemenliği altına girmiştir.Büyük İskender'in M.Ö. 330 yıllarında bölgeyi ele geçirmesinden sonra Ilgaz ilçe tarihi de bir açıklık kazanmaya başlamıştır.

M.Ö. 302-301 Ilgaz ilçe sınırları içinde bulunan Kimiate başkent olarak önemli bir kent unvanını kazanmıştır. H.Kiper ve Leonhard Kimiate'nin yerini İnköy tepesinin olduğu yer olarak ileri sürerken, Cendere ile Kurmalar köyleri arasında olduğunu ileri sürenlerde vardır. M.Ö. 302 yıllarında hareket üssü ve M.Ö. 281 yılında Mithridates'in torunlarından Mithridates Eupatıor burada güçlü bir Pontus krallığının temellerini atar.

Hitit, Frig, Roma dönemlerine ait buluntular Salman Höyükten ve Cendere köyü höyüklerinden elde edilmiştir. Höyüklerin Roma ve daha eski dönemlere ait olduğu ileri sürülmektedir. 1979 yılında Türk Tarih Kurumu tarafından yaptırılan araştırmada yazıtlar, keramik ve porselen buluntuları elde edilmiştir.

Antik kentlerin çarşılarını oluşturan, halkını kötü hava şartlarından koruyan ve her türlü sosyal etkinlikleri gerçekleştiren STOA binalarına ait yazıtlar elde edilmiştir. Stoalar hellenistik kent özelliğine sahip agora, meclis binası ve tapınaklardan meydana gelen bir site özelliğine sahip yapılardır. Kurmalar köyü Demirciler yaylasında bulunan bu eserler
yerleşimin 900 ile 1000 yıllık bir geçmişi olduğunu kanıtlamaktadır.

M.Ö. 180 de Çankırı prensi Morzeos Ilgaz'ı ele geçirir. M.Ö. 185-189 da Pontus kralı Pharnakes bölgede üstünlük sağlar. M.Ö 88-64 yıllarında 24 yıl süreli Mithridates savaşları yapılırsa da M.Ö. 120-64 yıllarında arasında Mithridates soyu bölgede üstünlüklerini devam ettirirler. Strabon'a göre Kimiate Mithridates Avpator döneminde oldukça önemli bir kent özelliğini sürdürmüştür.

M.Ö. 67-63 yılları arasında zayıflayan Mithridates soyunun toprakları Romalıların eline geçer. Romalı konsül Pompeius Roma senatosundan kendi adını taşıyan bir yasa çıkarır ve bu yasa ile Bithnia-Pontus eyaletlerini kurar. Pontus ve Paphlagonia'yı kendi iç işlerinde serbest bırakır. Çankırı (Gangra) krallık ve prenslik olarak eski Çankırı prensi Plaimenes tarafından M.Ö. 64 de Altalos'a verilir. Ilgaz o zamandan günümüze kadar sürekli Çankırı'ya bağlanır. Ilgaz yöresinde oturan halkın o dönemlerde Roma, Bodrum ve Amasya yöresinden geldiği bazı bilimsel eserlerde kaydedilmektedir. M.Ö. 3. yy. a ait Gökçay, Devrez vadileri ve Cendere köylerinde bazı buluntular elde edilmiştir.

Roma ve Bizans dönemine ait çeşitli eserlerin elde edildiği Ilgaz
ilçesi ve yöresi 1071 yılından sonra Anadolu'ya akınlar halinde gelen Türk boylarının yönetimine girmiş, Türk boyları bölgede parça parça yerleşmeye başlamışlardır. 1132 yılında Danişment Gazinin kurduğu beyliğin sınırları içine alınan Ilgaz daha sonraları Trabzon'u başkent yapan Pontus Rum İmparatorluğunun kısa bir süre egemenliği altında yaşamıştır. 1213 yılında Selçuklu hükümdarı İzzettin Keykavus Ilgaz'ı imparatorluğun sınırları içine katar ve Candaroğulları beyliği yörede üstünlük sağlar. Çoban Hüsamettin döneminden sonra bir müddet daha bağımsız beylik halinde kalan Ilgaz bölgesi Yıldırım Beyazıt döneminde Osmanlı İmparatorluğu sınırları içine katılır.

Osmanlı İmparatorluğu döneminde 1854 yılında Ilgaz'dan Koçhisar veya Koçhisar-ı Bala olarak bahsedilir. Bu yıllarda ilçe merkezi Bucura köyü dür. Daha sonraları Belören'e nakledilir. 1922 yılında Ilgaz adını alan ilçe bir ara Kastamonu'ya bağlanır. 1929 yılından sonra tekrar Çankırı'ya bağlanarak, Çankırı'nın bir ilçesi olur

HAYVANCILIK
İlçe ekonomisinde hem tarım hem de hayvancılık oldukça önemlidir. tarım ve hayvancılık birbirini destekler niteliktedir. İlçede toprak yapısı dördüncü jeolojik zamanda son şeklini almıştır. Arazinin %14 ünü tarım alanları, %41 inin orman %23 ünü çayır-mera ve %22 sini kullanılmayan alanlar oluşturur.
Devrez çayı ve devrezi besleyen diğer çayların geçtiği vadilerde "sulu tarım" yapılır. Sulu tarım alanları toplam arazinin %38 inin oluşturur. İlçede geleneksel tarım yöntemleri uygulanır. Buğday, arpa, çeltik, şeker pancarı, patates, hayvancılığı destekleyen yem bitkiler, domates, biberi lahana gibi sebze ve elma, armut, şeftali, erik, ayva, kayısı, kiraz, badem, ceviz, vişne gibi meyveler yetiştirilir.
İlçede seracılık 1998 yılının ikinci yarısında Ilgaz Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma Vakfı'nın kredilendirme önderliğinde 4080 m karelik alanı kaplayan 15 adet seranın kurulmasıyla başlamış daha sonra bu alan 5700 m kareye çıkarılmıştır. Kurulan seraların %50 sinde güz dönemi "marul" üretimi yapılmakta olup çiftçi ile İlçe Tarım Müdürlüğü'nün işbirliği yapması sonucu olumlu ilerlemeler kaydedilmiştir.NÜFUS
1896 yılı verilerine göre ilçe nüfuzu 16.466 kişi idi. Bu değer 1935 yılında 20.619, 1997 de 24.627, 2000 yılında ise 38.723 e çıkmıştır. 2000 yılı verilerine göre km kareye 47 kişi düşer. İlçenin son yıllarda başta Ankara ve İstanbul olmak üzere büyük şehirler göç vermesinin sebebi eğitim, sağlık hizmetleri ve ekonomik açıdan Çankırı ve Ankara'nın etki sahası içinde kalmasıdır. ilçe nüfusunun %12.9 u çalışan nüfuzdur bu çalışan nüfusun %74.4 ü hizmet sektöründe %12.2 si tarımda %6.4 ü sanayi sektöründe çalışmaktadır.
2000 yılı verilerine göre ilçe merkezinde oturan nüfuz 20.241 dir, ve bu değerin toplam nüfusa oranı %52 dir
YERLESİM
Ilgaz Dağlarının güney eteklerinde kurulan ilçede toplu yerleşme özellikleri görülür. en eski mahallesi Karataş mahallesidir. Toplam 3.020 konut vardır. Bu konutların %87 si mesken %9.5 i ticaret hane %3 ü ise sosyal amaçlı konutlardır. İlçe merkezinde ilk yerleşmeler Devrez çayı vadisinde kurulmuş, ancak daha sonra Ilgaz Dağı yamaçlarına doğru genişlemiştir. yeni konut alanlarının açılması ve yeni konutların yapılması ilçeye modern bir görünüm kazandırmıştır. Eski tip konutlar, ahşap, kerpiç ve taştan yapılmış; yeni tip konutlar ise betonarmedir.

ORMANCILIK
İlçe arazisinin %41 ormanlarla kaplıdır. Ilgaz Dağlarında 1000-2000 metre arası sarıçam, karaçam ve göknar ağaçlarıyla kaplı iken, Köroğlu dağlarında seyrek çamlıklar ve meşelikler yer alır. Bu orman varlığı ilçede keresteciliğin gelişimini sağlamıştır. İlçenin kuzeyindeki Ilgaz Dağları ve güneyindeki Köroğlu Dağlarından sağlanan orman ürünleri küçük ve orta ölçekli atölyelerde işlenmektedir.

SANAYİ
İlçe arazisinin %41 nin ormanlarla kaplı olması keresteciliğin gelişimini sağlamıştır. Sanayileşme için gerekli alt yapı hazırlanmaktadır. Bu amaçla ilçe sınırları içinden geçen E-80 karayolu kenarında Küçük Sanayi Sitesinin yapımına başlanmıştır.
Ilgaz'da sanyi tesisleri, gıda ve tuğla alanlarında üretim yapmaktadır. Tuğla fabrikası, Tuz fabrikası, 2 Adet Un fabrikası ve orman ürünlerini işleyen atölyeler ilçe ekonomisinde önemli bir yere sahiptir. Çalışan nüfusun %6.4 ü sanayi sektöründedir.
İlçede kırsal kesimin ihtiyaçlarına yönelik, temel gıda, giyecek ve beyaz eşya satışı yapan ticarethaneler çoğunluktadır. Üstlendiği yönetim fonksiyonu ve nüfuz potansiyeli sayesinde çevresi önemli bir ticaret merkezi haline gelmiştir. İlçe sınırları içinden geçen karayolları büyük petrol ve dinlenme tesisleri vardır. En önemli tesisler Devlet karayolu Üzerindedir.